Continue reading »]]>

Geçenlerde ücretsiz arm boardları var mı diye araştırırken hackaday’de karşıma ilginç bir ilan çıktı. İlana göre kendi 8-16 bitlik mikrodenetleyicimizi parçalayıp video veya fotoğrafını yollarsak Arm Cortex M0 işlemcili NXP firmasının ürettiği LPCXpresso kitlerinden yollayacaklardı. NXP philips firmasının elektronik eleman üreten firması bu arada.

Türkiye’ye yollamazlar ama şansımı deneyeyim diye yolladım ben de kendi 16f628a içeren fotoğrafımı ve vola şöyle bir mail döndüler dün gece:

Dear contributor,

Your video has been approved! We will send you a free LPCXpresso as soon as possible.

Kind regards,
NXP Semiconductors

Forumlardan araştırdığım kadarıyla 20 gün içerisinde yollayacaklar kitimi. Hackaday.com sitesinde yüzlerce yorum yapılmış bu yarışmaya. Vandallıkla suçlayanlar bile olmuş ancak 2011 yılında hala 8-bitlik işlemcileri bize reva gören karaköy esnafının bu çılgınlıkta hiç mi suçu yok ha?  Karaköy pasajında her gidişimizde 50 liralık alışveriş yaptığımız bahadır abinin, bahadır abinin toptancısının hiç mi suçu yok sorarım sizlere 8 bitlik kullandığım en son alet tetrisimdi. Neden hala 8 bit diye kasıyorlar anlamıyorum. Daha pahalı da değil aslında 8 bitlik PIC’lere göre.. Arm Cortex’lerle, Armın geliştiricileri dünya 32-bit olsun bitsin artık bu çile dedi sanıyorum.

Yapacaklarımız çok kolay:

Ücretsiz LPCXpresso sitesine girin, sağ tarafta get it for free butonu var ona tıklayın. Karşınıza gelen formu gerçek bilgilerinizle doldurun. Çünkü evinize buranın aracılığıyla yollayacaklar. İş mailinizi istese de ben kişisel gmailimi kullandım. Malum kişisel tarihim pek da iyiye gitmiyor, işsizlik açlık sefalet durumları. Ardından video veya fotoğraf gönderebileceğiniz bir bölüme geçeceksiniz. Burada upload ederken parçalama işlemini nasıl yaptığınızı da anlatmanız gerekiyor.

Eğer elime ulaşırsa LPCXpresso LPC1114 boardı yollayacaklar. Umut, heyecan, gözyaşı her şey var elbette ptt ile gelen ürünlerde.

Sabırsızlanıyorum

Edit: Sonunda geldi beleş boardım. Bu yazıyı 15 martta yazmıştım ve 6 mayısta elime geçti. Eve bir süredir uğramadığımdan hadi 3 mayısta gelmiş olsun. 50 gün sonra ulaştı elime arm cortex kiti. Dökümanlarını okuyup geliştirmeye başlayacağım. Mutlu son ancak insanın hevesi kırılıyor o kadar bekleyince

Continue reading »]]>

Tristörle yapılmış kontrollü yarım dalga doğrultucu ile DC motor kontrolü devresi yaptım. Devrenin büyük bir kısmı zaten tetikleme devresinden oluşmakta ve daha önce yine sitemde bu tristör (SCR) tetikleme devresini yayınlamıştım. Şimdi ise yarı yükte ve eylemsizlik momentine sahip bir DC motorun kontrol devresini yaptım. Motorun korunması için bir sigorta koydum. Tetikleme zamanı değiştirilerek üretilen DC gerilim değiştirildi ve böylece motor kontrol edilebilir hale geldi. Tahrik dersinin ödevini yapmaya çalışırken çıktı valla Önümüzdeki hafta finaller yaklaşıyor buna rağmen içimi hoş bir heyecan kapladı

Yarıyıl tatilinde yapacağımız rüzgar türbini projesinde yüksek güçlerde (2.5-3 kW) kontrolsüz doğrultucu kullanacağız. O projeyle ilgili ödenek almamızın dışında da güzel gelişmeler oldu. Başka bir yazının konusu ancak

Kontrollü Yarım Dalga Doğrultucu ile DC Motor Kontrol Devresi

Devreinin ISIS Proteus simulasyonu ekleyeyim de tam olsun

Kontrollü Yarım Dalga Doğrultucu ile DC Motor Kontrol Devresi ISIS Proteus Simulasyonu

Herkese iyi akşamlar.

Güç Elektroniği Hakkında Yazdığım Diğer Yazıları Okumak İçin Tıklayınız:

1. Kontrollü Yarım Dalga Doğrultucu ile DC motor Kontrolü
2. Güç Elektroniği Endüstriyel Uygulamaları
3. Güç Elektroniği Elemanları: Tristör (Thyristor)
4. Güç Elektroniği Elemanları: Diyor (Diode)
5. Güç Elektroniğine Giriş
6. Temel Tristör (SCR) Tetikleme Devresi

Continue reading »]]>

Sürme (mosfet, igbt) ve tetikleme devreleri (tristör) hazır entegreler olarak bulunabilse de korumalı olarak en temel şekilde sürülmesini bilmek çalışma mantığını ve güç elektroniği devrelerinde korumanın nasıl yapıldığını bilmek açısından önemlidir.

Devrenin Çalışma Prensibi

• Transistör ile tristörün kapısına bağlı dirençler ve kapasite, gürültü ve kaçak akımlara karşı koruma sağlar.
• Transistörlerin giriş ve çıkışlarındaki seri dirençler akım sınırlaması için kullanılır.
• Tristörün kapısındaki seri direnç akım sınırlamasında için kullanılır.
• Kontrol sinyali ile Q2 transistörü devreye girer ve böylece Q1 transistörü de devreye girer.
• Transistörler açma kapama anahtarı olarak kullanılırlar bunun için doyumda çalıştırılırlar.
• İki transsitörle giriş gerilim sinyali iki defa büyütülür ve tristörü tetiklemek için gereken akım sağlanır.
• Kontrol sinyali 15 V ve DC gerilim kaynağı 5 V tur.
• Kontrol sinyali her yarı peryotta istenilen alfa saniyesinde verilerek tetiklemenin zamanı belirlenir ve faz kontrolü sağlanır

Çizimleri ve simülasyonları yaptığım ISIS Proteus programına ait simulasyon devresi:

tristor (scr) tetikleme devresi proteus simulasyonu

Tetikleme sinyallerini sinyal üretici ile yaptım böylece istediğiniz şekilde tetiklemeyi değiştirebilirsiniz.

Güç Elektroniği Hakkında Yazdığım Diğer Yazıları Okumak İçin Tıklayınız:

1. Kontrollü Yarım Dalga Doğrultucu ile DC motor Kontrolü
2. Güç Elektroniği Endüstriyel Uygulamaları
3. Güç Elektroniği Elemanları: Tristör (Thyristor)
4. Güç Elektroniği Elemanları: Diyor (Diode)
5. Güç Elektroniğine Giriş
6. Temel Tristör (SCR) Tetikleme Devresi

Continue reading »]]>

8 Nisan 2009 akşamı EMO İstanbul Şubede katıldığım seminerde tuttuğum notlarım. Biraz karışık ama düzenleyecek vaktim yok maalesef. Semineri Enercon teknik müdürü vermiştir.

Dişli kutulu olan ve olmayan türbinler var. Dişli kutusu olmaması bütün yükün motora yüklenmesi anlamına geliyor ve cesurca bir tutum ve senkron generatörlerde kullanılıyor. Ancak bu bakım maliyetlerini düşürüyor.

E 48-800 kW Türbin

Kanat açıları ayarlanabiliyor. 16-17 bin devirden sonra bir uyarı akımı ile senkron generatör devreye sokuluyor.

Vestas V90 3 MW Danimarka firması, dişli kutulu sistemle çalışan türbin örneği.

Türbinlerde üretilen enerji DC ye çevriliyor. Ardından türbinin kulesi boyunca DC olarak iletiliyor. DC gerilim IGBT inverter sistemlerle orta gerilim şebekesine veriliyor. Akım kaynağı gibi çalışıyor türbinler. 4 saniyelik çökmeleri anlayıp düzeltiyor.

Enercon Storm Control

Operation at very high wind speeds diye bir grafik gösterdiler. Bunda belli bir rüzgar hızına kadar motorun ürettiği güç artıyor. Belli bir rüzgar hızından sonra (12.5 m/s – 600 kW) nominale ulaşıyor. Ancak rüzgar hızı belli bir limitin üstüne çıkarsa generatörün gücü azaltılıyor ve böylece türbin fırtınalardan korunmuş oluyor.

E 112 – 6 MW

Rotor çapı arttırılarak 6 MW’ lık türbinler yapılabiliyor. Rotor çapı arttıkça devir sayısı düşüyor. Bu türbin bir futbol sahası büyüklüğünde bir alanı tarıyor.

2 MW’ lık bir türbine ortalama 50 ton civarı yük biniyor.

Örnek Proje:

• Sunjut kendi bahçesinde kendi enerjisini üretiyor.
• 30 meterelik ölçüm direğiyle ölçümlere başladı.
• Rüzgar ölçüm sonuçları ilgili birkaç programla değerlendirilerek tahmini enerji üretim değerleri bulundu. Bu programlar WASP ve WIND-PRO
• Bu doğrultuda Sunjut kendi fizibilite çalışmalarını tamamladı.
• İlgili makine, elektrik ve inşaat projeleri hazırlandı

Projelerin Yürütülmesi:

• Parçalar çok büyük bu yüzden büyük taşıma yollarına ihtiyaç vardır.
• 300-400 tonluk vinçlerin rahat pozisyonlar alabilmesi için özel alanlar açılıyor.
• Ardından elektrik projesi yapılıyor.
• Gerilim düşümleri kablo kesitleri hesaplanıyor, türbindeki kabloların beton köşke gitmesi felan.
• Rüzgar ölçümleriyle EPDK’ dan lisans alındı. (EİE görüşü alındı.)
• EİE lisans alma aşamasında bütün türbinlerin koordinatlarını alıyor ardından diğer yatırırmcılarla ilgili etkileşim var mı kontrol ediyor.
• 75 cm uzunluğunda bakır temel topraklaması
• Güç kabloları için plastik borular
• İlk etapta grobeton dökülüyor
• Türbinlerin temel çapı çok büyük değil. Yaklaşık 12-13 metre. Derinlik 2 metre.
• Temelde çok ağır bir demir donat var. Temel sepeti monte ediliyor.
• Temel atıldıktan sonra, yağış çok zemin ıslak diye temel katranla kaplandı.
• En sonunda çubuklar kalıyor. Ortada güç kabloları için borular kalıyor.
• Elektrik çalışmalarıi beton köşk getirildi
• İki türbin için tek beton köşk kullanıldı.
• Trafo konuldu ardından.
• Beton köşk diğer santrallerdekine benziyor. Döner sigortalı yük ayırıcı vs bulunuyor.
• Kablo kanalları yapılıyor.
• Kablolar klavuz aracılığıyla çekiliyor. İnsan gücüyle yapılıyor ki kablolar zarar görmesin diye.
• Altyapı işleminden sonra türbinlerin nakliyesi başlıyor.
• Yollar çok özel tasarlanmalı.
• 20 metreden 40 metreye olan kanatlar bir dağa çıkarılacaksa nakliye zorlukları çok önemli oluyor.
• Kanatların bağlandığı kısım hub.
• Kule konik ve içinde merdiven var.
• Makine dairesi vinçle çıkarılıyor.
• 9-10 m/s ‘nin üzerindeki rüzgar hızlarında kule dikimi yapılamıyor. Bu hızlarda kanatlar kırılabiliyor.
• Enka’ nın alt kuruluşu Çimtaş kule yapıyor. General Electric ve Enercon firmalarına satıyor.
• Türbinlerin titreşimleri sürekli ölçülüyor.
• 1 MW’ lık bir rüzgar santralinin kurulum maliyeti toplamda yaklaşık olarak 1 milyon euroya denk düşüyor.
• Kanatlar Türkiye’de üretiliyor. Fiber malzemeden ve yıldırıma karşı korumalı üretiliyor.
• Kapasite faktörü 0.28 olan bir sistem 6 senede kendisini amorti ediyor.
• Türbinlerin ömürleri 25-30 sene.
• Yanyana kurulurken aralarındaki açıklık kanat çaplarının iki veya üç katı kadar olmalı.
• Arkalarına bir sıra daha koyacaksak kanat çapının 7 katı mesafeyle konulmalı. Yoksa rüzgar etkisini yitirmiş oluyor.

Continue reading »]]>

Beklan hocadan aldığım anahtarlanmış doğrusal sistemler projemi bitirdim. Sağolsun hocam da beğendi. Projeyi Latex’te yazmak ilk başta yorucu gelse de eğlenceliydi. İlk önce matematiksel temelleri basitçe anlatmaya çalıştım. Ardından anahtarlanmış sistemleri anlattım ve bazı kararlılık problemlerine değindim. Aslında tersinebilirlik (invertibility) konusunu da anlatmayı düşünüyordum ancak giriş belgesi için fazla ayrıntı bir konu olacağından yazmadım. Bu tarz bir belge yazımında ise yapılmaması gerekenin öğrenirken öğrenilen konuyu bilgisayara not etmemek olduğunu gördüm. Aslında sürekli yavaş yavaş yazsaymışım çok daha rahat edermişim. Yoksa bir haftada bütün teoremlerin ispatlarını tekrardan anlamaya çalışmak çok zorlayıcı oluyor. Kendime de not düşmüş oldum =)

Anahtarlanmış Doğrusal Sistemlere Giriş [PDF]

Continue reading »]]>

Yazın Rusya’da veya ailemin yanında eğlenceli bir staj arayışındayım bakalım neler olucak. Şantiye şirketleri için hazırladığım kısa özgeçmişime aşağıdaki linkten pdf uzantısıyla ulaşabilirsiniz.

www.cagdastopcu.com/wp-content/uploads/CagdasTopcu.pdf

Çok Önemli Not: Evet aslında inşaattan, aydınlatmadan ve bilumum eski teknoloji harikası tesis ürünlerinden nefret etmeme rağmen ve aydınlatma dünyadaki son iş olsa yapmam dememe rağmen arge yapmasını geçtim herhangi bir distrübütör otomasyon şirketinde staj bulamadım. Onlarca cevapsız mail. Evet robotlarla uğraşmak çok saçma hele teorik konuları sevmek tam bir aptallık değil mi biz maçımızı izleyelim lostu tartışalım. Ne gerek var üretmeye bir şeylerin nasıl çalıştığını merak etmek de neymiş… Arge çok önemlidir bu konuda çalıştığınız zaman bir verip sekiz alırsınız diyen sevgili Dr. Mehmet Uzunoğlu hocama selam ederim. Evet sıfır alıp bütün enerjimi vereceğim stajımı bile arge üzerine yapamıyorsam ve hala da satış elemanı arayan bir şirketin staj görüşmesinde akademisyenler sürünüyor sen de sürünecek misin diye bir soruya katlanıp hedefsizlikle itham edilmeme rağmen kontrol dalını seçebiliyorsam evet ben büyüyünce bilim adamı olacağım…

Continue reading »]]>

Merhaba, evet tatil yeni başladı ve daha şimdiden sıkılmaya başladım. Sabah 9 dan akşam 10 a kadar ders gören biri olarak sıkılmam çok normal aslında. Derslerin dışında sosyal bünyeme zarar öle evde saksı gibi oturmam. Neyse beni boşverin şimdi güzide güç elemanlarımızdan tristörü incelemeye başlıyalım. Tristörler yarıiletken malzemenin p-n-p-n şeklinde sıralanması ile üretilir. Diğer adı SCR‘ dir. SCR’nin açılımı Silicon-Controlled Rectifier yani silikon kontrollü doğrultucudur. Aslında adı ne yaptığını anlatmaktadır: faz kontrollü doğrultma devrelerinin vazgeçilmez elemanıdır. Vazgeçilmez olmasının sebepleri özelliklerinde yatmaktadır: Güzide elemanımız iletimdeyken üzerindeki gerilim kaybı bir iki volt kadar azdır. Bildiğimiz gibi elemanın enerji kaybı üzerinden geçen akım çarpı gerilim düşümüdür. Gerilim düşümü dediğimiz aslında iki ucu arasındaki gerilim farkıdır. Formülümüzü verelim hemen

Ρ = υ • Ι

İletim güç kaybının az olması yüksek akım ve güçlü devrelerde kullanılabilmesini sağlar. Tristörler çok hızlı elemanlar değillerdir. 50 Hertzlik şebeke akımında rahatlıkla çalışabilirler, orta hızlarda kullanılırlar. Kontrolünü gate (kapı) ucuna verilen akımla yaparız. Önce kısa bir süre kapıya akım verir ve iletime sokarız daha sonra akım vermemize gerek yok tristörümüz iletime girmiştir. Sözlükte çalışmasını antropolog oldukça güzel anlatmış

Tristörleri iletimden çıkarmak oldukça zordur. İletim yönünün tersinde iletim yönünde geçirdiğimizden daha fazla akım geçirmeliyiz diğer bir değişle ters kutuplamalıyız. Bunun için ayrı devreler kullanılmaktadır. Şekli aşağıda verilmiştir.

Akımı anadundan katoduna doğru iletir. İletim durumunda kalma süresini değiştirerek devrenin akım ve gerilimini değiştirebiliriz. Bu konuyu daha devam ettireceğim ancak şimdilik yeter sanırım.

Güç Elektroniği Hakkında Yazdığım Diğer Yazıları Okumak İçin Tıklayınız:

1. Kontrollü Yarım Dalga Doğrultucu ile DC motor Kontrolü
2. Güç Elektroniği Endüstriyel Uygulamaları
3. Güç Elektroniği Elemanları: Tristör (Thyristor)
4. Güç Elektroniği Elemanları: Diyor (Diode)
5. Güç Elektroniğine Giriş
6. Temel Tristör (SCR) Tetikleme Devresi

Continue reading »]]>

Merhaba ilk yazı olarak teknik bir konu seçmemin sebebi final haftası stresi olsa gerek Öncelikle nedir bu güç elektroniği (power electronics) : Yüke verilen enerjinin (oldukça yüksek akım ve gerilimlerde) yarı iletken elemanlarla kontrol edilmesi ve akımın-gerilimin dalga şeklinin dönüştürülmesini konu alan elektrik mühendisliği alanıdır. Aslında pahalı ve kocaman olan trafoların daha küçüklerini kullanmak (hatta mümkünse hiç kullanmamak) ve daha sağlıklı kontroller yapmak için devreler tasarlamaktır. Aç kapa tarzı şalterlerle ve şiddetin ayarlanması ile yüke verilen enerji kontrol edilir.

Dalga Şeklinin Dönüştürülmesi: Enerjini iki türü vardır bunlar DC ve AC dir. Bu iki tür arasında olan dönüşümlerdir. DC: Sadece negatif veya sadece pozitif olabilen dalga yapısına sahiptir. Genellikle düze yakın bir grafiği olmakla beraber kare dalga testere dalga gibi şekillerde de üretilebilirler. octave da gnuplotla çizdirem dedim y = 5 i tanımadı. matlab’in linux versiyonuna para vermediğim için deneyemiyorum ama şöle oldu: octave’ı çalıştırmak için komut satırına gelin.

$octave octave:7> x = 1:10; octave:8> y = 0*x + 5; octave:9> plot(x,y) gibi..

AC:

Grafiği t zaman ekseninin hem altında hem üstünde olan fourier analizi ile sinuzoidal dalga bileşenlerine ayrılabilen, elektroteknikte ise sinus dalgasıyla idealleştrilmiş olarak kullanılan enerji şeklidir. Şebekeden çektiğimiz gerilimin ortalaması sıfır olmalıdır eğer sıfırdan farklı ise DC bileşen bulunduğunu anlarız. Bu şebekeyi kirlettiğinden istenmeyen bir durumdur. octave:1> x = 0:0.1:10; octave:2> y = sin(x); octave:3> plot(x,y) şeklinde sinüs fonksiyonunun grafiği

elde edilir.

Bu dönüşüm sistemleri ihtiyaca göre dört şekilde yapılabilir: 1- AC-DC Dönüştürücüler (Doğrultucu) 2- DC-AC Dönüştürücüler (İnverterler) 3- DC-DC Dönüştürücüler (DC ayarlayıcılar) 4- AC-AC Dönüştürücüler (AC ayarlayıcılar)

Kullanım Alanları: – Kesintisiz Güç Kaynakları (UPS) – Isıtma Soğutma Sistemleri – Statik VAR Kompanzasyonu (SVC) – Motor kontrolü – Aydınlatma ve Işık Kontrolü – Robotik ve Otomasyon Sistemleri vb sayısız kullanım alanı vardır. Güç Elektroniğinde Kullanılan Yarı İletken Elemanlar: Şimdilik sadece neler olduğuna bakalım ilerde ayrıntılı olarak her elemanın üzerinde duracağım. Diyot: Kontrolsüz güç elemanıdır. Akımın tek yönde akmasına izin verir. Tristör(SCR): Diyotun kontrollü hali olarak düşünebilirsiniz. BJT: Bipolar Jonksiyon Transistör, akımı kontrollü olarak geçirmeye ve yükseltmeye yarar. MOSFET: Transistöre benziyen ancak çalışma frekansı çok daha yüksek olan eleman. TRİYAK, GTO, IGBT, MCT gibi yukarıdaki elemanların karıştırılarak üretilen elemanlar vardır. Bunlardan da bizim için en önemlisi IGBTdir. İlerde bol bol tartışıcağız kendisini Giriş olarak şimdilik yeter sanırım. Görüşlerinizi bekliyorum. Konu ile ilgili diğer yazılarım: Diyot

Güç Elektroniği Hakkında Yazdığım Diğer Yazıları Okumak İçin Tıklayınız:

1. Kontrollü Yarım Dalga Doğrultucu ile DC motor Kontrolü
2. Güç Elektroniği Endüstriyel Uygulamaları
3. Güç Elektroniği Elemanları: Tristör (Thyristor)
4. Güç Elektroniği Elemanları: Diyor (Diode)
5. Güç Elektroniğine Giriş
6. Temel Tristör (SCR) Tetikleme Devresi