Continue reading »]]>

Yeldeğirmeni

Emo-Genç alternatifi üretmeye devam ediyor. Rüzgar türbinleri ve yenilenebilir enerji kaynakları son yılların en önemli konusu. Emo ve muhalif çevreler yıllarca bunu dile getirdi ancak devlet zenginlerin çıkarına olmadığı sürece hiçbir adım atmaz. Sermayedarlar yenilenebilir enerjinin altın yumurtlayan tavuk olduğunu farkedinceye kadar da kılını kıprıdatmadı devlet. Şimdi ise yeni enerji kanunlarıyla enerjinin üretimini yine plansız ve sadece özel sektörün keyfi tekelciliğine bırakmış durumda. Evet keyfi tekelcilik, enerji borsası adı altında keyfi bir fiyatlandırma. Rüzgar türbinlerinin önünün açılmasıyla neler oldu? 20 MW’lık rüzgar enerjisi potansiyelinin kat kat üzerinde başvuru oldu. Her yere planlı plansız rüzgar türbini dikilecek önümüzdeki yıllarda. Sosyo-ekonomik hiç bir araştırma yapılmadan. Dünyayı kurtarması düşünülen teknolojiler bile barbar sermayedarların ellerinde tehlikeli oluyordu. Plansızlık, neoliberalizm evet berbattı.

Emo-Genç olarak neden böyle bir projeye başladık? Birincisi alternatifi kurabilmekti! Neyin alternatifi ki bu diyebilirsiniz? Nükleerin, doğayı mahveden diğer enerji kaynaklarının alternatifiydi. Ama sadece bununla yetinmiyorduk. Yönetim şeklinin de plansızlığın da bir alternatifiydi. İnsanlara farklı bir enerj üretiminin olabileceğinin yanında onların da fikirlerini alarak nereye kurulabileceğini tartışmaktı. Nükleer santralin tehdidinde yaşayan Mersin ve rüzgar türbininin kendilerine sorulmadan, çevreye nasıl bir etkileri olacağı araştırılmadan yapılmasına kızan Antakya insanı. Kendi emeğimizle düşük bir bütçeyle (maksimum 5000) böyle bir projeye başlayacağız. İlk başta 3 Kw gücünde olacak türbinimiz. 1.5 metre kanatları olucak ve yerden 12 metre yükseklikte olucak. Aşağıda rüzgar türbini projesinin önsunumu pdf ile birlikte bulunmaktadır:

Emo-Genç Rüzgar Türbini Projesi Sunumu

Hazırlayan: İstanbul Emo-Genç Enerji Komisyonu.

Kime: İstanbul Şube Yönetim Kurulu.

Tarih: 05.01.2010

Bu belge Emo-Genç’in kolektif olarak üretmeyi planladığı rüzgar türbini projesinin önsunumudur. Projenin amaçlarını, genel olarak rüzgar enerjisinin olumlu ve olumsuz yönlerini, projede kullanılacak yöntem ve araçları, projenin öngörülen maliyetini içermektedir. Fikri olarak bir çok Emo-Genç şubesinin katkısı olmuştur. İlk önce proje İstanbul Emo-Genç’te üretilip ardından diğer şubelerin Emo-Genç’leriyle ortak projeler geliştirilmesi planlanmaktadır.

Dünya üzerinde yenilenebilir enerji kaynaklarına ihtiyacın giderek arttığı bu dönemde şirketlerin ve daha kapsamlı bakıldığında devletlerin de toplam enerji politikalarında kendini yenileme çabası içinde görüyoruz. Bu nokta da yenilenebilir enerji kaynakları sistem için yeni pazar arayışlarına gerek maliyeti gerekse işletilebilirliği noktasında cevap vermektedir. Daha özele indiğimizde ülkemizdeki karşılığını Fırtınalar Vadi’sini, Hasankeyfi, Munzur Vadisi’ni yok etmekle tehdit eden bu politikalar Mersin’de nükleer santral kurma projesiyle tamamen çığrından çıkmıştır. Bu noktada TMMOB ve EMO olarak kurulan enerji politikaları tabiki halkın içindendir. Emo-Genç olarak bizde kurulan bu değerlerin farkında olarak hayatımızın içinde pratik bir karşılığını ve devlet tarafından yürütülen bütün politikalarının alternatifini kurmak, içinde yaşadığımız halkla birlikte üretebilmek için bu projeyi yapıyoruz.

Genel olarak rüzgar enerjisini incelemek gerekirse;

Avantajları:

• Temiz bir enerji kaynağıdırlar. Fosil enerji kaynaklarında olduğu gibi CO2 emisyon salınımlarına neden olmaz. Nükleer enerji santralleri gibi radyoaktif atıkları bulunmaz. Geniş alanları kaplamadığı için tarımsal üretime olumsuz etkisi  kısıtlıdır. Hidroelektrik santraller gibi büyük alanları işgal etmezler. Özellikle karbondioksit salınımları ve dolayısıyla asit yağmurları açısından yenilenebilir enerji kullanımı önem arz etmektedir. Zira hava kirliliği nedeniyle akciğer hastalıkları, astım atakları, düşük doğum ağırlıkları, erken doğum ve bebek ölümleri meydana gelebilmektedir. Aynı zamanda asit yağmurları nedeniyle toprak ve su kirlenmekte ve kara ve su hayvanları olumsuz etkilenmektedir.

• Yine RES‘ler su tüketimi açısından diğer enerji kaynaklarına göre çok avantajlıdırlar.  Kwh. başına litre olarak su harcaması;

Nükleer enerji santrallerinde, 2,3

Kömür santrallerinde, 1.9

Petrol santrallerinde. 1,6 ve kombine çevrim doğalgaz santrallerinde 0.95‘ tir. Oysa rüzgar türbinlerinde su tüketimi kwh. başına sadece 0.004 litredir.

• RES‘ler rüzgar enerjisiyle çalıştığı için kaynak olarak sıfır maliyetlidirler.

• RES‘lerde öz kaynağımız kullanıldığından kaynak bakımından dışa bağımlılık yaratmazlar.

• İşletme maliyetleri son derece düşüktür.

Dezavantajları:

• Rüzgarın kararsızlığı nedeniyle elektrik enerjisinin regüle edilmesinde alt yapıya ihtiyaç duyarlar.

• Baz enerji santralleri değildirler.

• Kuş göç yolları üzerinde kurulurlarsa doğal yaşama olumsuz etki ederler.

Kuş ölümlerinde; avcıların rolü %55, kedilerin rolü %10, kentsel ve sanayi   kirliliğinin rolü %15, enerji iletim hatlarının rolü %10 iken RES‘lerin rolü %1 civarında olduğu tespit edilmiştir.

• Kanat ve gövde gürültüleri mevcuttur.

Çeşitli gürültü seviyeleri dB (A);

Kırsalda gece boyunca arka planda duyulan, 20-40

Yatak odasında, 35,

RES‘lerde 350 m. uzakta, 35-45,

Genel ofiste (çalışma saatlerinde), 60,

Kamyon (100m. Uzakta), 65,

Matkap (7m. Uzakta), 95,

Jet uçağı (250 m. Uzakta), 105,

Ağrı eşiği, 140.

• Elektromanyetik kirlilik yaratırlar, ancak bu kirlilik seviyesi 65 m. sonra (yani direğin dibine erişmeden) sıfır düzeyine iner.

• Büyüklüklerine göre 2-3 km. çevresinde radyo, tv. haberleşme dalgalarına olumsuz etki yaparlar. (Uydu ve kablolu yayınlar hariç)

• Görüntü kirliliği ise kişiden kişiye değişmektedir. Peyzaj açısından uygun yerleştirildiğinde ilgi çektiği, olumlu bulunduğu gibi kimi kişilerce de olumsuz olarak görülmüşlerdir. Kimi yerlerde karşı çıkılırken kimi yerlerde turizm vb tanıtım broşürlerinde reklam unsuru olarak da kullanılmaktadırlar.

• Yerli türbin üretimi söz konusu olmadığından elektro mekanik malzeme temini açısından dışa bağımlılık yaratırlar.

• Rüzgar türbinlerinin döner kanatları, stroboskopik bir etkiye yol açabilirler. Bu etkiye yüksek frekansla ortaya çıkan gölge oyunları neden olur. Bu gölge oyunları yaklaşık 500 m. yarıçapta hissedilmektedir. Düşük dönme hızlarında pek görülmezler.

Bizim yapmak istediğimiz ve projelendirdiğimiz rüzgar türbini çok daha küçük ve en küçük parçasına kadar bizim elimizden geçecek. Örneğin direk olarak 12m yükseliğinde kanat uzunluğu ise 1.5 m civarında olacak ve bu kanatları ahşaptan kendimiz keseceğiz . Keza türbini yaparken hurda araba parçalarından da yararlanacağız. Üretmeyi hedeflediğimiz güç ile herhangi bir okul bahçesinin dış aydınlatmasını yapmak istiyoruz.

Rüzgar türbini projesinde üretimin kolektif olması düşünülmektedir. Kanat bıçaklarını ahşaptan yapmayı planlamaktayız. Bütün işçiliği Emo-Genç olabildiğince kendisi yapacaktır. Böylece hem üretimin içinde yer alacak hem de kolektif bir işi örgütlemeyi deneyimlenecektir. Her noktasında emeğimizin olması en temel temennimizdir. Maliyet açısından da olabildiğince düşük bir bütçe hedeflenmektedir. Yurtdışında bu tarz kendin yap-çalıştır mantığında yapılmış projelerin dökümanları izlenecek teknik dökümanları oluşturmaktadır. Bunun haricinde hepimiz elektrik, bilgisayar ve elektronik mühendisi olduğumuzdan mekanik kısımların dışında da bir şeyler üretebiliriz. Genaratörü Karaköy’de satılan süper mıknatıslar ve kendi sarımız olacak olan sargılarla yapmayı planlamaktayız. Rotor olarak araba diski kullanacağız. Olabildiğince basit yapıda olacaktır üreteceğimiz generatör.

Gücü: 3 kW.

Kanat uzunlukları: 1.5 metre.

Kanat Malzemesi: Ihlamur veya benzeri bir ahşap.

Kanat Adedi: 3.

Türbin Çapı: 3 metre.

Yerden Yüksekliği: 12 metre.

Kullanım Yeri: Okul aydınlatması veya kamusal bir alan.

**********************************************************************

Rüzgar Santralleriyle ilgili Diğer Yazım:

Rüzgar Santralleri ve Uygulamaları

Continue reading »]]>

8 Nisan 2009 akşamı EMO İstanbul Şubede katıldığım seminerde tuttuğum notlarım. Biraz karışık ama düzenleyecek vaktim yok maalesef. Semineri Enercon teknik müdürü vermiştir.

Dişli kutulu olan ve olmayan türbinler var. Dişli kutusu olmaması bütün yükün motora yüklenmesi anlamına geliyor ve cesurca bir tutum ve senkron generatörlerde kullanılıyor. Ancak bu bakım maliyetlerini düşürüyor.

E 48-800 kW Türbin

Kanat açıları ayarlanabiliyor. 16-17 bin devirden sonra bir uyarı akımı ile senkron generatör devreye sokuluyor.

Vestas V90 3 MW Danimarka firması, dişli kutulu sistemle çalışan türbin örneği.

Türbinlerde üretilen enerji DC ye çevriliyor. Ardından türbinin kulesi boyunca DC olarak iletiliyor. DC gerilim IGBT inverter sistemlerle orta gerilim şebekesine veriliyor. Akım kaynağı gibi çalışıyor türbinler. 4 saniyelik çökmeleri anlayıp düzeltiyor.

Enercon Storm Control

Operation at very high wind speeds diye bir grafik gösterdiler. Bunda belli bir rüzgar hızına kadar motorun ürettiği güç artıyor. Belli bir rüzgar hızından sonra (12.5 m/s – 600 kW) nominale ulaşıyor. Ancak rüzgar hızı belli bir limitin üstüne çıkarsa generatörün gücü azaltılıyor ve böylece türbin fırtınalardan korunmuş oluyor.

E 112 – 6 MW

Rotor çapı arttırılarak 6 MW’ lık türbinler yapılabiliyor. Rotor çapı arttıkça devir sayısı düşüyor. Bu türbin bir futbol sahası büyüklüğünde bir alanı tarıyor.

2 MW’ lık bir türbine ortalama 50 ton civarı yük biniyor.

Örnek Proje:

• Sunjut kendi bahçesinde kendi enerjisini üretiyor.
• 30 meterelik ölçüm direğiyle ölçümlere başladı.
• Rüzgar ölçüm sonuçları ilgili birkaç programla değerlendirilerek tahmini enerji üretim değerleri bulundu. Bu programlar WASP ve WIND-PRO
• Bu doğrultuda Sunjut kendi fizibilite çalışmalarını tamamladı.
• İlgili makine, elektrik ve inşaat projeleri hazırlandı

Projelerin Yürütülmesi:

• Parçalar çok büyük bu yüzden büyük taşıma yollarına ihtiyaç vardır.
• 300-400 tonluk vinçlerin rahat pozisyonlar alabilmesi için özel alanlar açılıyor.
• Ardından elektrik projesi yapılıyor.
• Gerilim düşümleri kablo kesitleri hesaplanıyor, türbindeki kabloların beton köşke gitmesi felan.
• Rüzgar ölçümleriyle EPDK’ dan lisans alındı. (EİE görüşü alındı.)
• EİE lisans alma aşamasında bütün türbinlerin koordinatlarını alıyor ardından diğer yatırırmcılarla ilgili etkileşim var mı kontrol ediyor.
• 75 cm uzunluğunda bakır temel topraklaması
• Güç kabloları için plastik borular
• İlk etapta grobeton dökülüyor
• Türbinlerin temel çapı çok büyük değil. Yaklaşık 12-13 metre. Derinlik 2 metre.
• Temelde çok ağır bir demir donat var. Temel sepeti monte ediliyor.
• Temel atıldıktan sonra, yağış çok zemin ıslak diye temel katranla kaplandı.
• En sonunda çubuklar kalıyor. Ortada güç kabloları için borular kalıyor.
• Elektrik çalışmalarıi beton köşk getirildi
• İki türbin için tek beton köşk kullanıldı.
• Trafo konuldu ardından.
• Beton köşk diğer santrallerdekine benziyor. Döner sigortalı yük ayırıcı vs bulunuyor.
• Kablo kanalları yapılıyor.
• Kablolar klavuz aracılığıyla çekiliyor. İnsan gücüyle yapılıyor ki kablolar zarar görmesin diye.
• Altyapı işleminden sonra türbinlerin nakliyesi başlıyor.
• Yollar çok özel tasarlanmalı.
• 20 metreden 40 metreye olan kanatlar bir dağa çıkarılacaksa nakliye zorlukları çok önemli oluyor.
• Kanatların bağlandığı kısım hub.
• Kule konik ve içinde merdiven var.
• Makine dairesi vinçle çıkarılıyor.
• 9-10 m/s ‘nin üzerindeki rüzgar hızlarında kule dikimi yapılamıyor. Bu hızlarda kanatlar kırılabiliyor.
• Enka’ nın alt kuruluşu Çimtaş kule yapıyor. General Electric ve Enercon firmalarına satıyor.
• Türbinlerin titreşimleri sürekli ölçülüyor.
• 1 MW’ lık bir rüzgar santralinin kurulum maliyeti toplamda yaklaşık olarak 1 milyon euroya denk düşüyor.
• Kanatlar Türkiye’de üretiliyor. Fiber malzemeden ve yıldırıma karşı korumalı üretiliyor.
• Kapasite faktörü 0.28 olan bir sistem 6 senede kendisini amorti ediyor.
• Türbinlerin ömürleri 25-30 sene.
• Yanyana kurulurken aralarındaki açıklık kanat çaplarının iki veya üç katı kadar olmalı.
• Arkalarına bir sıra daha koyacaksak kanat çapının 7 katı mesafeyle konulmalı. Yoksa rüzgar etkisini yitirmiş oluyor.