Recep İvedik filmini henüz izlemedim ve evimde televizyon olmadığından ne Şahan Gökbakar’ın ne de diğer sinema eleştirmenlerinin açıklamalarına veya reklamlarına maruz kalmadım ancak ekşisözlük’de (3) linkini gördüğüm ilginç bir yazıyla karşılaştım. Yazı Yeni Şafak sitesinin sinema bölümünde Ali Murat Güven tarafından Çok konuşan adamın boş konuşan filmi adıyla yıyınlanmış. Aslında yazıdan kısa bir alıntı bilimsel yöntemlere ne kadar bağlı kalındığını göstermemize yeter: 

"Bu yaklaşım üzerine biz de hiç zaman kaybetmeden belirtelim ki "Recep İvedik"in 90 dakikasının tamamı, "Uzak"ın bir tek final planının karşısında çaycılık dahi yapamaz. Ne biçim, ne de içerik değeri itibarıyla…" (1)

Ancak biz bununla yetinmeyeceğiz çünkü bizim amacımız bu örneği inceleyerek bilimsel yöntemleri incelemek değil sadece eğleneceğiz

     " ‘Adım Murat / K ….. da tur at" düzeyinde esprilerle Türk komedi sinemasına yepyeni bir soluk getirdiğini düşünen Şahan Gökbakar, kahvehane üslûbuyla bezeli yeni filmi ‘Recep İvedik’in tanıtımını da Nuri Bilge Ceylan, Zeki Demirkubuz ve Derviş Zaim gibi ustaların sinemasına çamur atarak yapıyor. " (1)

Başlıyor yazı. Ki bunu youtube.com da yayınlanan fragmanda izlemiştim. Yazarımızın adının Murat olmasının konumuzla yakından uzaktan alakası yoktur.

Sadece üslübu inceleyelim. A. Murat Güven bir sanat eserindeki repliğin bir kısmını alıntılayıp işte kahvehane üslübüyla bezeli yeni Şahan Gökbakar filmi diye sunuyor bize eseri. Recep İvedik karakterinin tamamen ironi üzerine kurulduğunu daha önceki televizyon programlarını izleyen biri olarak bilmesi gereken "eleştirmen" burada anlatılmak istenen gerçekten bu mudur sorusunu sormaktansa yüzeysel bir incelemeyle kendisinin entelektüel bakımdan üstünde olduğunu dolaylı olarak vurguladığı kahvehane sosyal yapısının üretebileceği bir eserdir diyerek aşağılama yolunu seçmiştir. Ardından filmdeki temel olaylardan biraz bahsetmiş ve gülünç "eleştirisine" başlamıştır büyük sanat eleştirenimiz.

"Şahan arkadaşımız, sözünü ettiğim programda, İstanbul’un seçkin semtlerinden birindeki "Beyaz Türk" kafelerinden birinde oturmuş, hayranlık duyguları içindeki genç bir sunucu tarafından ağzına uzatılan mikrofona, tek kale maç yapmanın dayanılmaz hafifliği içinde ahkâm kesip durmaktaydı." (1)

Ama bir dakika eleştirmenimiz önce antropolojinin bütün nimetlerinden yararlanıyor ve kökeni İttihat ve Terakki’ye kadar dayanan Beyaz Türk kavramını ustalıkla bir kafeye oturtabiliyor. Bu kafenin kafatasını mı ölçmüştür hangi bilimsel verilere dayanmıştır bilinmez. Ama buna gerek yok ki Ali Murat Güven konusunda otorite olan biridir ve kanıta ihtiyaç duymaz. Şimdi bu sınıflandırmanın Şahan Beyle ne alakası var diye bilirsiniz. Evet alakayı kurmakta gecikmez büyük eleştirmenimiz Beyaz Türk kafesinde oturuyorsa Şahan Gökbakar kahvehane kültüründen basakları hoppala diye çıkıp BEYAZ TÜRKLER’e hitap eden elitist biri olmuştur.

Yazının devamı da hakaretlerle doludur. Büyük sinema eleştirmenimiz şahanın egosunu anlatmaya başlamıştır:

"Doğrusu çok merak ediyorum; Şahan’ın her geçen gün daha da şişen ve en sonunda James Bond filmlerinin "Yaşamak İçin Öldür" adlı serüvenindeki siyahî aktör Yaphet Kotto gibi infilak edip parçalara ayrılmasına yol açacak olan bu saldırgan egosu kim tarafından ve nasıl durdurulacak!" (1)

Büyük eleştirmenimizin örneklerle anlattığı olayın yanında verdiği örnek de çok şaşırtıcı değildir. Ben Bond James Bond. Şahan’ın ironi içeren eserine benzeyen ancak konularına daha farklı yaklaşmış filmlerden örnekler verilebilirdi belki. Sanırım elmayla armut ilişkisi.. Ancak yazarın kişisel tercihidir ve benim "ne güzel ölme efekti yapmış zengin Amerikalılar" diye izlediğim filminlerden birini örnek vermesi bizi hiç ilgilendirmez.

Aslında yazarın Şahandan neden bu kadar nefret ettiğini yine yazıda anlıyoruz. Yıllar önce aralarında geçen tatsız bir olayı anlatmış Yeni Şafak okuyucularına:

"bu arkadaş daha TV 8 dönemindeki şımarıklığıyla bizleri bir televizyon sayfası röportajı için tamı tamına iki ay boyunca maymun gibi oynatmıştı. Ki kendisiyle bu anlamda temas kurabilmek hâlâ çok büyük bir mesele!" (2)

"Yazı" gittikçe ilginçleşmektedir:

"Recep İvedik adlı o sevimsiz dingilin", "ortaya çıkan o banal resim", "sizin gibiler tarafından böylesine yoz bir mizah anlayışına" (1) gibi hakaretler yeri geldikçe otorite edasıyla ortalığa saçılmaktadır.

Evet eleştirmeliyiz, ancak  öznel bir durumdan dolayı (bkz. (2) ) sırf yergi amaçlı eleştirmemek için ve sınıflandırmacılığın, sınıflandırdığınız nesne ve/veya olguyu aslında edilgenleştirdiğiniz ve değişmez kurallarınızla onu kendi gerçekliğinden uzaklaştırdığınız gerçeğini bilerek bu yanlışa düşmeden eleştirebilmek için Edwar Said’in Şarkiyatçılık eserinden yararlanılabilinir.

 1, 2-  http://www.yenisafak.com.tr/sinema/?t=23.02.2008&c=17&i=101477

 3-      www.eksisozluk.com

 4-     http://en.wikipedia.org/wiki/Edward_Said